Τατόι: Τι δίνεται σε ιδιώτες και τι όχι – Ο διαγωνισμός και η «σκιά» της πρώην βασιλικής οικογένειας

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το 2025 ο δημόσιος διεθνής διαγωνισμός για την αξιοποίηση τμήματος του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου, με το Υπερταμείο (Growthfund / ΕΕΣΥΠ) να ξεκαθαρίζει, μέσω των επίσημων εγγράφων του, ότι δεν τίθεται θέμα πώλησης, αλλά μακροχρόνιας παραχώρησης χρήσης και εκμετάλλευσης, με την κυριότητα να παραμένει στο Ελληνικό Δημόσιο.

Παράλληλα, στον δημόσιο διάλογο επανέρχεται το ερώτημα αν μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας προτίθενται να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για τον διαγωνισμό και τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο θεσμικά, νομικά και πολιτικά.

Τι ακριβώς προκηρύσσεται από το Υπερταμείο

Ο διαγωνισμός αφορά την επανάχρηση, ανάδειξη και αξιοποίηση 24 κτιρίων στον ιστορικό πυρήνα του Τατοΐου. Βρίσκεται στην Α’ Φάση (εκδήλωση ενδιαφέροντος), με τη Β’ Φάση των δεσμευτικών προσφορών να αναμένεται εντός του 2026.

Πρόκειται για σύμβαση παραχώρησης (concession):

• η γη και το κτήμα παραμένουν ιδιοκτησία του Δημοσίου,
• ο ανάδοχος αποκτά δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, με σαφώς καθορισμένους όρους.

Ποια κτίρια περιλαμβάνονται στην παραχώρηση

Η παραχώρηση δεν αφορά τα Ανάκτορα ούτε τους κύριους μουσειακούς χώρους, αλλά 24 επιλεγμένα κτίρια του ιστορικού πυρήνα, τα οποία σήμερα παραμένουν ανενεργά ή υπολειτουργούν.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπερταμείου, στην παραχώρηση εντάσσονται κτήρια που ανήκουν στις εξής κατηγορίες:

• Πρώην βασιλικοί ξενώνες και κατοικίες προσωπικού,
• Βοηθητικά και διοικητικά κτίσματα του κτήματος,
• Αποθήκες και αγροτικές εγκαταστάσεις,
• Κτήρια υποστήριξης της παλαιάς λειτουργίας του κτήματος (στάβλοι, εργαστήρια, συνοδευτικές υποδομές).

Αντίθετα, τα Ανάκτορα, τα μουσεία, οι χώροι πολιτιστικής κληρονομιάς και τα εμβληματικά ιστορικά κτίρια παραμένουν εκτός παραχώρησης, υπό τη διαχείριση του Δημοσίου και του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι προβλεπόμενες χρήσεις είναι ήπιες και χαμηλής όχλησης, όπως:

• φιλοξενία τύπου boutique,
• εστίαση και αναψυχή,
• πολιτιστικές και εκδηλωτικές δραστηριότητες.

Τα ανάκτορα, τα μουσεία και οι αμιγώς πολιτιστικοί χώροι εξαιρούνται ρητά και παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο.

Μπορεί να συμμετάσχει η πρώην βασιλική οικογένεια;

Θεσμικά, ο διαγωνισμός δεν αποκλείει κανέναν ιδιώτη επενδυτή, εφόσον πληροί τα οικονομικά και τεχνικά κριτήρια και αποδεχθεί πλήρως τους όρους της προκήρυξης.

Αυτό σημαίνει ότι και μέλος της πρώην βασιλικής οικογένειας θα μπορούσε θεωρητικά να συμμετάσχει, όχι όμως με οποιαδήποτε ειδική ιδιότητα ή προνόμιο, αλλά αποκλειστικά ως ιδιώτης επενδυτής, μέσω εταιρικού σχήματος και υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για όλους.

Στον δημόσιο διάλογο η συζήτηση εστιάζει κυρίως σε πρόσωπα όπως ο Παύλος και ο Νικόλαος, που δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στο εξωτερικό. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία επίσημη δήλωση ή δημόσια επιβεβαίωση ότι προτίθενται να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό.

Τι δεν σημαίνει μια ενδεχόμενη συμμετοχή

Η συζήτηση αυτή συνοδεύεται συχνά από παρανοήσεις, οι οποίες δεν στηρίζονται σε νομικά δεδομένα.

Σε κάθε περίπτωση:

• δεν συνεπάγεται αναγνώριση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων,
• δεν μεταβάλλει το καθεστώς κυριότητας του κτήματος,
• δεν συνδέεται με οποιαδήποτε «επιστροφή» του Τατοΐου.

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του πρώην βασιλικού κτήματος έχει κλείσει οριστικά και αμετάκλητα, μετά και τις σχετικές αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Πολιτικό και συμβολικό βάρος

Παρότι το νομικό πλαίσιο είναι απολύτως ξεκάθαρο, μια ενδεχόμενη συμμετοχή μέλους της πρώην βασιλικής οικογένειας δεν θα ήταν πολιτικά ουδέτερη. Θα αναζωπύρωνε έναν ιστορικά φορτισμένο διάλογο και θα μετέφερε το ενδιαφέρον από την ουσία της αξιοποίησης σε μια συζήτηση με έντονο συμβολικό χαρακτήρα.

Γιατί επιλέχθηκε η λύση της παραχώρησης

Το Τατόι απαιτεί επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ για να συντηρηθεί και να λειτουργήσει. Το Υπερταμείο επιλέγει το μοντέλο της παραχώρησης ώστε:

• να αποκατασταθούν εγκαταλελειμμένα κτήρια,
• να δημιουργηθούν σταθερά έσοδα για τη συντήρηση του κτήματος,
• να αποκτήσει το Τατόι βιώσιμο μέλλον ως πολιτιστικός και ήπιος τουριστικός πόλος.

Το δίλημμα είναι πρακτικό και όχι ιδεολογικό: ελεγχόμενη αξιοποίηση ή παρατεταμένη εγκατάλειψη.

Τι ισχύει – Τι δεν ισχύει για το Τατόι

ΙΣΧΥΕΙ

• Δημόσιος διεθνής διαγωνισμός από το Υπερταμείο
• Μακροχρόνια παραχώρηση χρήσης και εκμετάλλευσης
• Διατήρηση της κυριότητας στο Ελληνικό Δημόσιο
• Ίσοι όροι συμμετοχής για όλους τους επενδυτές

ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ

• Δεν πωλείται το Τατόι
• Δεν αλλάζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς
• Δεν παραχωρούνται τα ανάκτορα και τα μουσεία
• Δεν υπάρχει επίσημη δήλωση συμμετοχής της πρώην βασιλικής οικογένειας

Συμπέρασμα

Ο διαγωνισμός για το Τατόι αφορά παραχώρηση και όχι πώληση. Η πρώην βασιλική οικογένεια δεν διαθέτει κανένα ειδικό δικαίωμα ή προνομιακή μεταχείριση, ενώ οποιαδήποτε συζήτηση για συμμετοχή παραμένει, προς το παρόν, θεωρητική. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι ποιος θα συμμετάσχει, αλλά αν το Τατόι θα αποκτήσει επιτέλους λειτουργικό και βιώσιμο μέλλον.